KAM KUP KHOP NA - DKZA


 

Nam le Gamvai, kei muhzia tawm hong gelh ing. "Kam kupkhopna", cihciang bek hi. Sim suk le cin, na thukim lohna om dinga, dik nasak zong omkha ding hi. Na thukim lohna sungah, na thukimna khat le nih a om leh, nang le kei, 'ki thutuahna khat om', cih theih hi.

GAMVAI - POLITIC
Kei muhna ah, Gamvai pen, Biakna zia tawh en le hang, a kibat kim lohna pawlkhat om ahih man in, Gamvai etzia - political perspective tawh, i et kul hi. Gamvai ah asang pen, Mipi leh gam hi. Mitsuanpi in ineih ding zong amau hipah hi. Mipi leh atenna gam leitang, nuntak khuasak zia phat tuamna leh nopna i bawlna in, Gamvai vaihawmsiam ki ci a, a tua lo lam pen, siamlohna ki cithei hi.

NAMVAI - NATIONALISM
Pau le ham, zia le tong kibang taleh - kibang kei taleh, a teng khawm teng vekpi vai pen, NAMVAI hi. A hih hang namvai ah, thu - namnih in khen huai hi.

1. Minamvai - Ethnic Nationalism: Ngeina, Sisan, Phung le Nam, Pau le Ham ki bang deuh teng hi a, kipaai theilo te hi deuh hi. Biakna ki bang kei zong (RC, Laipian, Buddist), upna aki bang kei zong (Democracy, communism), kipai thei lo hi. Atawpna ah, aki "MUHDAH MAH MAH" phial uh zong, ki taaisan thei ngiat lo, "Innmaisa Nete Vai", cih theih hi.

2. Tangpivai - Civic Nationalism: I Gam ah a teng khawm mipi vekpi huam hi. Kawlgam bang ah hi leh: Kawlte, Behte, Bungsaute cihte a kipan, mi tuam tuam te huam hi. Amau te tawh, i vai neih khem peuh, tangpivai suak hi.

Tunai, ei sung thu piang te ka lungngaih ciang, Ethnic Nationalism Vs Civic Nationalism khen siam lohna, a hi kha diam? (ahkl) Koi zaw thupisak masa ding i hiam, cih mun pan, lungsim ki kelkina piang a hi kha tam ci ing..

NAM ITNA - PATRIOTISM
Minam khat in i pian ciang, i nam ki it hi. Itdan i siam leh i siam bang in, minam picing kisuak in, itdan i siam kei leh, i siam lohzia zui in minam ki tualniam hi. Nam itna namnih in ki khen thei hi.

1. Muhbing Itna - Blind Patriotism: Ei leh ei ki it lua in, mi dang te galbawl in, pawl huai lo, khial taleh dik taleh 'Pom tiltel ning' cih lungsim nei te cih theih hi. Hih lungsim pen, ahoih lam in, zangsiam le hang - Minam tawisang na ding thakhaugh mah mah a hih hang in, zangsiam kei lehang - Minam tualniam ki suak thei hi.

(Kipawlna khat peuh sungah bel, hih lungsim puakzia zat hetloh ding, thupi hi. Ahang in, ciiklua a hih man in, kipawlna khat ciang ading hi leh, 'Gu' suak thei hi.)

2. Muhzai Itna - Constructive Patriotism: Ei leh ei ki it i hih man in, ki deihsak in, i ki kawkkikna khempeuh hih thulu sung ah huam khin kasa hi. Innkuan thusim lah nei ve ve, a hih hang, veng le paam - khua le tui tawh zong lah akisia lo innkuan te dinmun tawh, ki bang sa ing.

Tua dinmun atung, Minam i hih ding, lunggulh ing.

GAMVAI KHINKHAINA - POLITICAL DELIMA
Gamvai i sep ciang, Minam le Gam thupi pen hi, i ci khin hi. Tua huhau in, Minam le Gam phat tuam na ding ahih a leh, ahunzui in, minam tawisang theih na ding lampi a om bang bang zuih ding, akisap hun om thei hi.

Gtn, Aung San in, ama gam le nam phattuam na ding lungulhna tawh British le Japan te ahun zui in, na pawl kawi kawi hi. Tua bang bel "thuman thudik hi kei", a ci zong om a, "asep ding sem hi", a ci zong om ve ve hi. (Nang e bang ci muh na hiam?)

Tua zom ah,
Gam le Nam tawisang nopna tawh, aki phuan kipawlna khat in, Nam le gam ading deihsakluatna tawh a gel thute, amau tup bang in, atangtun loh hun om thei hi. Tua bang hun ciang, "Ko Minam le Gam ading kasep uh hi", ci tentan lo in, 'Minam le Gam thupi zaw' i cihtheih ding zong kisam hi. Tua mun ah 'Langpang te - opposition' te tung hehngawhna le thangpaihna tawh, khawl noplohna om thei hi. Leitung paizia ah, Nam le Gam ading asem te - kipawlnate, avei tak tak te in, khawlhun leh zophun nasiam uh hi.

Gtn, Americante in, Japan te, Bomb akhiat ciang in, thangpaih la a, na do kik tei tei leh, ami te tampi sihlawh ding uh a hih man in, mipi itna tawh, akumpipa uh in, galna veng sak hi. Hunte pai to in, thupiang tangthute aki et kik ciang, Japan te 'meidawi - lau' ki ci lo in, thusau khual uh ei ki ci zaw hi.

Atawpna ah,
Zopaunak leh thugil te lak ah, khanglui te'n, "Luang bei na ding theilo - Akbei na ding thei", "Liim in taaksam - Taak in liim sam", "Zam ngaihlua kisai kham - muizanglua ki peitat", Zawngnek Ngauin thalpuk lawh", "Khitang ciak leh Siallong ciak" cih bang in thu vaikhakna in a neih te i lungngaih kul a...

"Ka tung sawlkha, vang tang i cih..
Alsi bawm a...vangtang no ee, vangtang no aw ee..
Ka khang ciautui, luanging i cih..
Akaih tam a, luanging no ee.. luanging no aw ee.." ci a, la in a nusiat te zong lungngaih zel kul hi ci in, um ing.

'Ki thutuahna khat' a om leh, na hawm sawn aw..

Deric Kaam AL
5 May 2026
 

 Lakna>>>https://www.facebook.com/photo/?fbid=10215489523746489&set=a.3591308076606 

0 coment�rios:

Post a Comment