Tonzang sanginnpi

Tonzang Sanginnpi Lungzuanhuai na en kik nuam hiam

Tonzang Sanginnpi C Lim

Tonzang Sanginnpi lui pen C lim a kilam pen a en kik nuam te a ding lungzuan huai peuhmah ei

Tonzang Jubilee Laibupi

Tonzang Jubilee Laibu laimai ( pages ) 150 na sim nop leh

Showing posts with label ARTICLES. Show all posts
Showing posts with label ARTICLES. Show all posts

SAKHI TUINEK IN PAN LENG

 No photo description available.

SAKHI TUINEK IN PAN LENG
Rev. Dr. S. Pau Khan En
Khanglui te-in thu abul patnop ciangun sakhi tuinek in pan leng, 
cithei uh hi. Keizong Zomi Tuiphum Pawlpi sung a ki- itna khau 
i kitol sak khak ciilciilna hong gen nuam kahih man in hih 
kamciin thulu hong zang ka hihi
 
Bangci lawmlawm a Zomite banglam banglam ah kithu tuak 
liailiai a mapang khawm thei lo i hiam? cih keikiapi taldom 
ngiungeu in ka ngaihsun thei zel hi
 
Keipen gam kiukna (politics) lam sem hi lo- in, ka lunggulhgulh
 biakna lam sem ka hihman in biakna kiu pan in atom mahmah 
in ka en nuam hi. Kei mimal khat ngaihsutna agen ding 
ka hi- a, a khial a om hial leh zong keima' mawhpuakna
hi ding hi.
 
I.ABUL KITOLKHIABAIH
Japan gal a kici Leitung Galpi Nihna (WWII) khit 1950 ciang 
Zogam ah Baptist leh Roman Catholic pawl nih bek om in 
Baptist ah hong makai pen Sangmang te leh Sia Thuam Hang, 
Sia Pau Suan Sia Vial Nang, Sia Dam Suan leh Cope topa 
tawh nasem khawm i Sia masa te- uh a hihi. Makai omsun 
tengmah na na kihuan lingling uh a tawm tase le-uh agim 
atawl lam uh theilo zah in nuam nasa mai uh hi.
 
Hih hun laitak mah in Sia S.T. Hau Go Madras pan in M.A (Phil) 
ngah in 1946 kum in ong ciah a, ei! Zomi sung gentakloh a 
Kawlgambup ngiatah zong tuabang degree saang ngah ki tam 
nai hetlo ahihman in gamuk mangkang H. N. C. Stevenson in 
zalianpi pia dingin nana dawntuah pahlian hi.
 
Tuabek hi lo, Yangon Judson College ah Siapi asem Khristian 
Dr.Hla Bu in zong Judson College a Philosophy department ah 
Professor sem dingin nasam lailai hi.
 
Tua tegel sang lo in ama' kipiakna zui in Baptist pawlpi ah 
Pasian nasem dingin hong kipia hi.Ama' honggen ngiat kazak 
ngei khat in " Zingsang khat Tedim biakinn lui gei a mawngkung 
nuai ah Sia Vial Nang in, ko, Japan galsung sangmang te India a, 
a va galtai sung un thu um mite bang isuak zentam ci-a, na 
khalaulau keei unga, tu'n nang pilna hizah tawh nongciah a 
biakna lam nong bawh theih, nuam mahmah hang, ci-in mittui 
luang gilgial in awliing delhdelh in hong gen" ci hi.
 
Tualai a Kawlgam sangmangte Thuzeekpi
Erville Sowards tawh kikum in ama' lunggulh sa a hi, 
Khamtung gambup ading Tuiphumte Kipawlna Zomi 
Baptist Convention 1953 in hongphut khia a, amahmah in 
General Secretary sem in Falam ah om a, a hizong in cidam loh na hangin sauveipi sem zo lo- in 1955 ciangin Tedim gam ah hong 
ciah kik hi.
 
Tedim gam hongciah ciangin pilna i kisap luatlam muhna tawh 
pilna khuk ZOMI BAPTIST ACADEMY hong phuan khia hi. 
Sum mah kisam ahihman in America gam a Baptist thu um 
mite lungsim khoih ding in BURMA NEWS a kici thuki zakna 
ah thuluui ( article) khat at a pilna kisapna teng agen ngelhngelh khitciang in, Where are the helping hands? cih tawh thu khum 
sawn sawn ahih man in mite lungsim khoih tham in a vei ngiat 
nupinu khat bang in hoh ama' gou ( will) pan in tualai sum 
MMK 150,000 na pia zen a, tua hun sum manphat lai hi-in, 
na lianpi a kisem zo lua ding a hi hi A lungtho tampi mah 
zong om lai hi. A hizongin Kawlgam hong tunciang in hih 
sum pen angen te kiang tung lo- in ki belhei sak a, 
ZBC sung a om Association teng (HBA, FBA, KVBA, TBA) 
ah saseh hawm in kihawm sak dihzen hl.
 
Siapa pen anatna khuadam gam tawh kilem lo semsem ahih 
man in khamtung om ding piang theinawn sa lo- in, Mandalay 
University ah Sya va sem hi. Tua lai ah Sya a vasep kawm in i 
La Bu hongtei sak hongpuah sak ding in kiseh hi. Ama' lampan 
haksatna kiphawk sak kha lo- in ei ngaklah bekmah kisuang 
in amah pen bangmah semlo bangin ki ngaihsun in, kikhawl 
sak mai- a; i kizopna khau atol khia leh atolh khia hong suak hiau hi.
Kum tampi mun khat a Pasian' na kaseppih i Zomi Pasian nasem masa khat ahi, Rev James Sang Awi thugen khat ka bilkha ah 
gingging lai a, tua in,
"Sia Hau Go tekhawng ZBC Meeting ah hongtu le- uh i khamuan dan! Bangmah gen sese takei le-uh hong tu himhim leh kikha lum mai hi" hongcih pen ka bil ngiat a ka zak a hihi.
 
Amau hileh pawh, " Na sep nop peuhpeuh na ngapngap in 
sem in la, biakna huangsung ah ong ompih hamtang in" ci 
ngelngel ding in ka ngaihsun hi. Pasian nasem ding a hong 
kipia lingliang sam a mataw, en kemcing thei lo khakhong! 
I liim i vaang hipan mahmah a tolh sak khamai !
( I Sam. 4 : 21-22 I'chabod )
Hih i thubulpi pan in atuung apat a,kihuaina, kikhual na om lo in kitolkhia baih lua kha aihciang a, i Pawlpi leh i minam taangthu pen kikhih kipehna sang in kitol khiat na lam vive ah tolhkhia, tolhkhia pahpah i hi khatam, ci giauguau ing.
 
II CILIAP HUAI VE VE
Kongpat phot buangin sau taleh hong zom vet hoh ning. 
Burma Dinity School (MIT) ong Rev. Dr. Kam Khaw Thang in 1957 pawlpan in TBA General Secretary ongsem in 1960 khit Tedim Laisiangtho tei ding in hong kipat ciang in 1960 kum a Insein 
pan a hong ong thak lawmta 4 hongom uh a, kinuam 
mahmah hi. Adang nih in a khua Pawlpi tek ah Pastor sem in, 
khat in Falam Laisiangtho Sang ah Sya sem a, Tedim 
tualsuak Rev.Kai Khaw Thawn in TBA General Secretary 
hong sem in lungdam, thanuam tak in gambup kikal suan hi. 
Tualaitak in thubuai khat hong piang dihdih a, tuapen 
Sia Thang Za Kam thuhilhna a hihi
 
Ataktak in Sia Thang Za Kam bel kha lam nuntakna a tawisang 
nuam (promotion of spirituality)hi zaw hi. Kum 1965 
Taungphila ZBC Kum Thum sim Khawmpi ah hih thu 
pen Agenda thupi khat in so tak in kigen a, MBC te leh 
sangmang te- in, "ZBC te'n hithu bangci muh na hi uh hiam?" 
ci-in adot ciang un, "ZBC pan hepkhiat liang dingzah 
in upna pial hilo hi" (this is not heretical enough to 
excommunicate with the ZBC) ci- uh hi.
 
Ahizongin khua pawlpi pawl khat pan in a sangthei het lo- a 
om ciangin Secretary pa inzong, do acih in do keei leh ut 
mawk uh hi. Doctrine in lah tua zah a, a khial hi lo, cih 
atheih ban ah, ama' sepding pen mido ding hi lo, mihuai 
dinglam hi zaw ahihman in, a tuaci do loh pen GS pa in 
Sya Thang Za Kam pawlpih hi, cih hi den hi. Tua a hihman in 
mihing mah ahi, GS pa Rev. Kai Khaw Thawn in zong, 
"Pawlpih keng kong cihcih hinapi, hong um thei lo na 
hih uh leh thuman akhen Pasian khen dingin LST hong 
nam sak un" ci tagiap hi. Chairman pa in zong, "Nam mah ou leh!" cingam nawn lo hi. A za khempeuh ki ciliap tek a, tawlpi 
khat sung tua meeting bawlna Tedim biakinn lui sungteng, 
sual tung a phim khat kia kiza ding khop, in dai khipkhep hi. 
Ki ciliap a, na kisak pihtek hi.
 
Tuabang teng hi keei sam napi- in adeih lo te'n khauh langpan 
lua uh ahih man in 1965 TBA Kumcin kikhop teh TBA GS pan 
in kikhawl sakta hi.Tha khat thu in Homalin bulphuh Kuki Chin 
Baptist Association te hongpai litlet in amau kiang ah General 
Secretary sem ding in nuikawm litlit in mu aktuah in tuah 
khia hiau uh hi Amau bel hampha uh mataw!
 
Thu hiteng, la hiteng, kong sut detdut ciangin thusia pholhsuah 
nuam a hong gen ka hi het kei hi. Thusia sutsut cih khawng 
a hih theih liai laiteng apeel nuam pa kahihi.Tedim gam 
Khristian te- in i thupha leh i liim i vaang hoh tolhsak baih lua 
khadeuh i keinam, cih kei lungpuak a hong suutsuut ka hihi.
 
Hih hun lai te- in tulai a TTBA, SRBA, ZBA leh TABC, EBC, AG, UPC khempeuh zong TBA i hi khin hi. Banghang a tolhtolh in 
bangcia aliailiai adiamdiam a nungta khawm theilo i hiam? 
cih abul pan a i ki itna khau ( cord of love ) i kitol sak khakna 
thu sakhi tuinek a, apan ka hi hi. Pasian thu ah hi ci mawk i 
hihman in, leitungthu ah zong akua akua in thupha sangin 
mainawt veva ka kisa het kei hi. 
 
I minam cinatna, i tual niamna leh i daubei ki patna mun 
(locus of evil) leh ahang pen hih thusia teng pan a hihi.
PASIAN' na ka seppih ka zahtak mawhloh i sanggam Chin 
maikai te khat in simmawh na leh kona tawh hihet lo- in, 
veitakpi a, hong gen thu khat hiah kong hawmsawn nuam hi.
"Buaina khat peuhpeuh hong omteh no, Tedim lam ten bel 
damsak ding lam ( remedial method ) zang lo- in atkhiat ding 
( surgical method) lam bekbek zang uh teh" hongci hi.
 
Tu aciang beek hi tabuang le ung maw, Van Pasian! Ka tuailai 
te-uh hong siamthak sak in, ka gam uh hong cidam sak ta- in aw!
A nunung bel in maivom maikang ki deidan na (apartheid) hang a gambuai South Africa ah tua hunlai a biakna leh minam makai Archbishop Desmond Tutu thugen, tulmawh kamciin khat tawh 
ka thuluui article khum nuam ing. Tua in,
Understanding the past,
Acting in the present
Building the future.
cih ahihi. 
 
Hih thuluui asim kha khempeuh i biak i paai Tung Pasian in thupha hong pia tahen!
 

တချိန်က မြင်းခြံအေဘီအမ်(ABM)ကျောင်းအကြောင်း

 

တချိန်က မြင်းခြံအေဘီအမ်(ABM)ကျောင်းအကြောင်း
°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°
ကိုလိုနီခေတ်အခါက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြတဲ့ American Baptist Foregin Mission Society အဖွဲ့အစည်းဟာ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားမှာ "ABM ကျောင်း"များ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြပါတယ်။
သူတို့ဖွင့်လှစ်ကြတဲ့ ABM ကျောင်းတွေမှာ အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတွေ၊အချက်အပြုတ်၊အချုပ်အလုပ်လုပ်ငန်းတွေက အစ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာတွေကို သင်ကြားပေးကြပါတယ်။ဒါကြောင့်မို့ ယုတ်စွအဆုံး ကြက်ဥဘဲဥခေါက်တာ စျေးမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဝယ်တာကအစ ABM ကျောင်းထွက်တွေဟာ စနစ်ကျကြပါတယ်။
အဲ့ဒီ အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတွေအပြင် အားကစားမှာလည်း ဘတ်စကတ်ဘော၊ကြက်တောင်၊ဘော်လီဘောတွေနဲ့ ဂီတပညာတွေကိုလည်း သင်ကြားပေးကြပါတယ်။
ခရစ်ယာန်သာသနာပြုကျောင်းဖြစ်တာမို့ ကျောင်းမှာ ခရစ်ယာန် ကျမ်းစာသင်တာ၊ ဘုရားရှိခိုးတာတွေ ရှိပေမယ့် တခြား ဘာသာ သင်ချိန်မှာတော့ အမျိုးသားရေး ဘာသာရေး မစွက်ဘဲ စည်းကမ်းရှိဖို့ အရေးပေး သင်ကြားပေးကြပါတယ်။ခရစ်ယာန်ကျောင်းဖြစ်ပေမယ့် မြန်မာစာ သင်ရိုးမှာတော့ သာသနာ လျှောက်နဲ့ ဆွမ်းတော်ကြီးစာတမ်း၊ ဝိဇယ ပြဇာတ်၊ တောင်ဖီလာဆရာတော်ရဲ့ လင်္ကာတွေကို သင်ကြရပါတယ်။
မြင်းခြံမြို့ရဲ့ ABM ကျောင်းကိုတော့ (၁၈၈၈) ခုနှစ်လောက်မှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး မြင်းခြံမြို့ကို သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေ စတင်ပြီး လာရောက်သာသနာပြုကြသူတွေကတော့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ "ဘိုကိတ်ပဲ" ကို တီထွင်စိုက်ပျိုးခဲ့တဲ့ မစ္စတာကေ့စ် (Mr Brayton Case) ရဲ့ မိဘတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မြင်းခြံဇာတိဖွား ထင်ရှားကျော်ကြားသူတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ စည်သူဦးကောင်း (အရင်က ငွေစက္ကူတွေမှာ "မောင်ကောင်း" ဆိုတဲ့ လက်မှတ်ပိုင်ရှင်)၊ ကာနယ်ချစ်ကောင်း၊ရုပ်ရှင်
သရုပ်ဆောင် အေဝမ်းမေသန်း အစရှိတဲ့ သူတို့ဟာ မြင်းခြံ ABM ကျောင်းထွက်တွေပဲ ဖြစ်ကြပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်မှတော့ မြင်းခြံ ABM ကျောင်းကို မစ်ရှင်ဆီကနေ အစိုးရက လွှဲပြောင်းယူလိုက်ပြီး အလယ်တန်းကျောင်း (အလက(၁) မြင်းခြံ) အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ ယခုတော့ အ.ထ.က (၄) အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်။စာရေးဆရာ လူမျိုးနော်၊ဆရာမ ခင်ခင်ထူးတို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြတဲ့ ကျောင်းပါပဲ။
စာရေးသူ ကျွန်တော် ကျောင်းတက်ခဲ့စဥ် အ.လ.က (၁) မြင်းခြံ အဖြစ် တည်ရှိနေစဥ်ကတော့ ABM ကျောင်းရဲ့ အစဥ်အလာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားလေလား မသိ။"သက်မွေးဘာသာ" ဆိုပြီး အိမ်တွင်းမှု လုပ်ငန်းတွေ သင်ကြားပေးခဲ့ပါသေးတယ်။
မိန်းကလေးတွေအတွက် အချုပ်အလုပ်၊အချက်အပြုတ်တွေနဲ့ ​ကျွန်တော်တို့ ယောကျာ်းလေး ကျောင်းသားတွေအတွက် ထိုင်ခုံ၊စားပွဲခုံ ရိုက်နည်း၊ခြင်းလုံးယက်နည်း၊ စာအုပ်ချုပ်နည်း အစရှိတဲ့ ပညာရပ်တွေကို သင်ကြားပေးခဲ့ပါတယ်။ကျွန်တော်ဆိုရင် အဲ့ဒီက ရခဲ့တဲ့ ပညာရပ်တစ်ခုကတော့ စာအုပ်ကို ချုပ်နည်းမျိုးစုံနဲ့ ချုပ်တတ်ခြင်းပါပဲ။ အဲ့ဒီ "သက်မွေးပညာ" ဘာသာရပ်ကို ရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ်မှာ (၂) ချိန် သင်ကြားပေးခဲ့ပါတယ်။ ကုန်ထုတ်/သက်မွေး ချိန်ပေါ့။အတိုကောက် အလွယ်ခေါ်ကြတာကတော့ ​ကြိုသက်မွေး ချိန်လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။
အခုတော့ အ.လ.က (၁) တဖြစ်လဲ အ.ထ.က (၄) မြင်းခြံကျောင်းဟာ ကျွန်တော်နဲ့ အလှမ်းဝေးသွားပြီမို့ ယနေ့ခေတ်ကာလမှာတော့ အဲ့ဒီ ကုန်ထုတ်သက်မွေး ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပေးသေးသလား၊ မသင်တော့ဘူးလား ဆိုတာကတော့ မသိတော့ပါဘူး။
အောက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ဓာတ်ပုံကတော့ အမေရိကန်သာသနာပြု၊ မြင်းခြံ ABM ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr Dudley နဲ့ ဆရာ၊ဆရာမ များ ပါဝင်တဲ့ "မြင်းခြံ ABM ကျောင်း" နောက်ခံနဲ့ ဓာတ်ပုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နွေဥဩလွင်
Content Creator
History of Myingyan

#AboutofMyingyanABM
#HistoryOfMyingyan

 

Shared by>>>History of Myingyan 

Yangon Mipi Lungphona Le Zomite





28.2.2021(Sun) ni-in Tedim Christian College ah a (18)Veina Sangtuahpawi suakta takin ka bawl sim uh hi. Hun man ciangin vaikin om a hih manin ka ciahkhia pah hi. Baho lane ka pusuak phei lian ciangin meikhu bomb hong ki lawn a, ka vei lam ah Palik te, ka tak lamah Mipi te in lampi khak in ki gal kap ziahziah uh hi. "Ka sih kum tung a paikhia ka hi ta ve maw" ci-in mawtaw hekna tungah ka lu kun suk in thu ka ngen hi.


Tua laitak in Zomi Dialkhai(flag) tawi khangno te ka gal muh hi. Tua te lam ah ka zuan to hi. Tua te in hong gensak ciangin Mipi Makai khat in lampi hong bawlsak a ka suakta mialmial hi.

Tua Zomi khangno te ka nung kan ciangin Yangon Zomi Siamsin te hi a, mi (30) val pha uh hi. A lungpho zawh uh kha khat val ta a, Zomi kipawlna leh mimal a hi zongin panpihna omlo in a mau veiina bek uh tawh nisim in a kuan ngiat uh a hihi. (Hakha khangno te bang LBC Pawlpi in sunsiah leh van kisam teng pia uh a, CDM lut te gamdang a omte kidongin kumpi khasum sang a tamzaw pia uh kici hi. Falam khangno te zong pawlpi leh mihau te in tawsawn in mi tam mahmah uh hi. Kachin khangno te bang a minam makai te un nisim in tha vapia uh a, a mi haute in a kisap bangbang huh ziahziah uh hi.)

Lungpho Zomi Khangno te-in angsung ding ngaihsut in neilo in lawp mahmah uh hi. March 3, 2021(Wed) ni-in Kyaukmyaing-Tamwe lam Multi-Ethnic Protest Marching ah Zomi tangin na ki hel uh a, Palik galkap te in a kapgawp khit ciangin a tai zolo te na man uh hi. Tua lai ah Zolia Hau Deih Kim(Yangon University, Qualify)na matsak uh a, Insein thongah khum suak uh hi. Sanggamnu Kimkim pen Suangpi khuami hi a, Pa Cin Khan En Do Pau tanu a hihi. Tuni dong inn pan an leh tui puak uh a, suahtak sak ding hun khan toto uh hi.(Guih theih kham theih zuak ci pong mawk uh hi).

Tuamah bangin Shan gam, Lashio khuapi ah Pasian nasem Pastor Luai Za Go@Gopu zong February 9, 2021(Tue) ni-in lungphona pan man uh a, mi nam dangteng suakta sak nakpi in Gopu pen mask bulh lo cihtawh thong ah khumsuak uh hi. Sya Gopu pen Thalmual khuami, pu Pum Suan tapa hi a, a zi leh a taneu khat pen tuni dong khitui naptui tawh a pa uh inn ciah ding ngak in om hi. A huh a van ding a mipih te omlo hi.

Zomi Kipawlna tuamtuam, party te leh minam makai te-in hih galhang Zomi te hong phawk sak un. Mun tuantuam pan CDM huhna vaihawm pawl in zong hih Lia Kimkim leh Pastor Gopu te zong hong huh sak un ci-in ka lainatna kong taangko hi.

A cing omlo tuu bangin Zosuan Vontawi te khua-ngaih huai mahmah hi.

Genkhialh a om leh hong maisak un.

Mipi Lungtup Tanngtung ta hen !!!

အ​ေရး​ေတာ္ပုံ​ေအာင္ရမည္။


Shared by>>>Kham Suumpi

CHRISTMAS TANGTHU TOM BY DR.ZAM KHAT KHAM

Christmas tangthu tomnono ka zak ngei lak ah dik ka sak mahmah khat om hi. Dr. Melvin Newland in a gen ngei tangthu hi. Amah pen Ridge Chapel, Kansas, OK, USA a pastor sawtpi a sem khin khat ahi hi.

Khatvei lai-in khua khat ah khedap khui (shoe cobbler) khat om hi. Christmas nitak khat mang man-in a mang sung ah Zeisu in a zingciang ama’ kiang ah a hawh dingin kamciam pia hi. A mang pen a taktak bangin tel sinsen keii ahih manin ama’ kiang ah Zeisu hawh takpi ding, ci-in lawp mahmah hi.

A zingciang zingsang tho baih mahmah-in singhiang pawlkhat sat-in a khedap khuina bukno singteh tawh a hoih theithei-in zem-in Zeisu a hawh hun dingin ngak-in kigingsa-in om linlen hi.

Ni sang keii ta-in Zeisu lah hong suak thei mahmah lo hi. Putek khat a kong biang ah hong ding hi. Phalbi khua dam luat mahmah hun ahih man-in a inn sung ah tumsak-in tum-in a mei awisak hi. Khedap khuipa in tua putekpa limtak hopih-a, tua banga a kiho kawmkawm-un a et leh tua pa’ khedap muk vang seusau-a om mu hi. A khe tawh a kituak tau tunga khedap khat zonsak-in pia-a, mawza keu khat zong bulhsak lai hi. Tawlkhat a khawl khit teh tua pa ciah khia hi.

Zeisu’ hong hawh ding ngak lai hi. Hong suak thei mahmah lo hi. Nupi khat hong suak liatluat hi. An gina a nek loh ni nih bang pha ta, a gilkial lua, ci sawnsawn hi. Tua nu a inn sung ah khawlsak-in a an ding huansak-a, tha-om mahmah ding an nek khat lum litlit-a a neksak khit ciangin ciahsak hi.

Topa Zeisu ama’ kiang ah a hawh ding ngaklah-in tu khong thei lo-in khuadakdak hi. Tua laitak naupang khat a inn mai ah kap zakzak-a om mu hi. Paikhia-in va hopih-a, a nu leh a pa tawh a vakna pan-un a nu leh a pa a mansuah a hih lam a theih ciangin a inn omna uh lim tak dongin naupang a inn ah va kha hi.

A khedap khuina inn hong tun kik ciangin khua a mial ding hi ta hi. Lampi ah a vak suk a vak to zong kuamah om nawn lo hi. A lungkia mahmah-a, vantung lam en to-in, “Topa Zeisu aw, bang dinga hong hawh lo na hi hiam?” ci-in nakpi-in kiko hi. Tua khit teh pau nawn peuhmah lo-a a om khit a sawt simsim ciangin aw khat a za tawh kibang hi: “Khedap khuipa aw, kong kamciam bangin hong hawh mah ing. Thum vei na inn kong kong kiu a, na inn sung ah kong tum hi. Khadap gina a nei lo pa ka hi hi. An na piak nupinu ka hi hi. A inn-a na khak a nu a pa a mansuah naupang ka hi hi” ci hiau hi.

Topa hong pai mah-a khedap khuipa in thei lo hi. Ahih hangin ama’ muh khak mi cimawhte a don theih bangin don hi. A piak theih bang pia hi. A kep theih bangin kem hi.

“It is Christmas every time you let God love others through you… yes, it is Christmas every time you smile at your brother and offer him your help.” – Mother Teresa

A SUAKPA AKI PHAWKKHALO SUAH PAWI -LENG TONG PAU NO!



Nidanglai in ah, England gam, London khuapi a ateeng, tangval khatin kum 33. cin'na suahpawi bawl hi.

Nungak tangval lawmlegual tampi in suahpawi hong uap uh ahihmanin anne zune sane in nuamsa mahmah uhi.

Musickhum lahoihnono hongin sa in zankhuamial pan zingkhuavak dongmah, akop akopin, athuang athuangin alaamkhawm hialhial uh ahi hi.
Ahi zongin, tua suahpawi bawl tangval pen, zankimh laitakin vailianpi khat hangin vakkhia pusuak hi. Khuadamlua mahmah ahihmanin kong kikhakkik a, kikalhkik hi.

Suahpawibawl asuakpa inn hong tun'kik ciangin, innsunga ama suahpawi uap a, alaamlaam tengin, ama suahpawi nuamsalua mahmah uh ahihmanin, suahpawibawl asuakpa aomloh lam leh kongkhak kiukiu loklok awngawnga a omlam phawkkha vetlo uh hi. Tuhun banga bell cihte, telefon, mobilefon cihte lah, om nailo hi.

Zingsangkhua avakciangin, suahpawi uap a, zankhua a alaamlaam tengin ciahtading ci in, suahpawi bawlpa baansah nuamin azon' ngeiingaii uh leh, asuakpa na omhetlo mawk hi. Asuakpa omlopi a asuahpawi nuam asa mahmahte ahi uh hi.

Innpualam apusuah uh leh, zankhuavak a kong akihon'lo suahpawibawl asuakpa pen, khuadam khuavot lua mahmah ahihmanin, innpualam kongkhaksiik lenin na dinggawcip, na keugaw khinta hi. Na nanaak nawnlo mawk hi.
Hihpawi pen, ''ASUAKPA AKI PHAWK KHALO SUAH PAWI" ahi hi.
Atelsiamdingin Topa'n thupha hongpiakim ၾကက္သားဟင္း။

Ka lungdam.
Munkhai'pa.

A KILEEK KIM TAWIKHAINA

wiki 
(Lungdamna Aw Lom 3, Hawm 3 March 15, 1978 laimai 1 leh 4 pan a kiteikhia)


“Topa in tawi khaina man lo a zangte mudah a, tawi khaina man a zangte tungah lungkim hi” ci-in Paunak 11 sungah Pasian thu i mu hi. Sum zuak sum leite in a man lo tawi khaina a zat uh Topa in mudah ahih leh, Ama thu tawh kisaia a man lo, a kileek kimlo thuhilhna pen nasia takin mudah zawtham lai ding hi. Tua a hih manin sawltakte, siate leh pawlpi makaite in kidawma i gamtat theih na’ngin a lunghihmawh huai diak thu pawl khat kikum ni.


Lai Siangtho hilhna a buppi-a ngaihsun masa lo-a kammal khat hiam, mun khat hiam bek bulphuha nei ahi zong, tua thu bek siksan a neih khak ding kidophuai hi. Sawltak Paul thuhilhna ahi upna hangah hehpihna tawh gupna ngah thu (Ef 2:8) i hilh ciangin Jesuh thuhilhna ahi gamtatna hoih om lo upna neih khak ding a lauhuaina thu zong kiphawkmawh bawl khak ding hi lo hi. Tham lo in Ef. 2:8 i sim khit ciangin din’ khawl pah lo-in 2:10 zong sim suk lai leeng gamtat hoih a gamta thei lo leitung mite in gamtat hoih i gamtat theih na’ngin Jesuh Khrih sungah hong kigumkhia, hong kipiangthaksak a hihna i tel pah ding hi.


Gupkhiat sa ahi, a piangthak, Jesuh nungzui a kici ei Khristiante in Mat. 22:37 sung thu siksan a, Pasian it ding, Pasian thu bek ngaihsun ding. Pasian tungah ki-ap ding cih thu bek gena nei-a, mihing it ding, mihing thu lunghihmawh ding thu gen mang pen zong a dahhuai thu hi thei hi. Tua bek mei letin 1 Joh. 4:20 thu lawng kha ngei kei leeng thu hilhna kicing lo hong suak thei ding hi. Tham lo-in Mat.22:37 pen thukham masa pen leh a lian pen hi cih i theih zawh ciangin tang 39 sim leeng, “Na pumpi na it bangin na lawmte (mihingte) zong na it in, a cihna thukham nihna in tua a masa thukham tawh kibang hi,” ci lian hi. Jesuh in a kibang hi a cih nungsang e’n zong a kibanga i san ding hi ding hi.


Pasian thu bul bawl nuam kisa in, ‘Mi in khomun bek tawh nungta lo hi. Pasian kam sung pan pusuak thu khempeuh tawh a nungta hi,” (Mat. 4:4) thu i gen ciangin khomun a kici an nek tui dawn pen Jesuh in a thusim lo zaha muut khak ding baih hi. Izipt gam pan Israelte Kanaan zuan a a pai laitak uh a, vantung pana nek ding manna a khiat Topa in a mite adingin an nek tuidawn a lunghihmawh Pasian ahi hi. Leitung an nek tuidawn bek lunghihmawh pen a nei a, vantung nuntakna thu thusim lote hilhna tawh kisai in Jesuh in a gen dawimangpa khemna a thuhna hi zaw hi. “Tunia ka kham khop ding uh an hong pia in,” ci-in thu na ngen un ci-a a nungzuite thu a hilh, an nek ding hong deihsak pha mahmah, gilkial a om mi 5000-te nek ding ngasa leh khomun a vaihawmsak tantan migi Jesuh in an ngawla puksi dingin hong deihsak bang zia-a teci pan khak ding hi lo hi.


A tawntung a ding kha nuntakna pen khang khat bek ding ahi leitung pumpi nuntakna sangin thupi zaw hi cih thu i gen ciangin Jesuh pen kha bek it-a pumpi it lo zaha lah khak theih hi. Tua mah bangin kha leh pumpi in nuntakna bup sungah nuntakna nam tuamtuam nih ahihna thu i gen ciangin kha leh pumpi pen a kisai kha lo hiam a kikhen tuam vilvel zaha kipehna nei lo zaha hilh khak zong a ol mahmah khat ahi hi. Pumpi leh kha pen kisai kha tuah mahmah zaw tham ahih manin na pumpi hiang khat ahi na khut tawh mi na na guksak a, na kam tawh mi na hosiata, na khe tawh mite simmawhna tawh na pek zanzan leh tua na pumpi gamtatnate in na kha nuntakna tawh hong kisai mahmah zaw tham ding hi. Hih leitung ah na pumpi gamtatna in hong tung lai ding vantung a na kha nuntak na’ng tawh tua zaha kisai ahih chiangin kha leh pumpi tuam khen a thu hilh khak ding zong kingaihsut ding hi. Pasian Lungdamna thu a kicinna inah hih leitung nuntakna a kipan sih zawh cianga vantung nuntakna donga zat theih ding thu hi a, na kha bek hi lo-in na nuntakna buppi, na hinna buppi tawh hong it hi cih thu na phawk ciangin Pasian itna in bangzahta’n lian a, za a, thuk ahi hiam cih hong ngaihsun sak ding hi.


Pasian gupkhiatna in mipum khat khat bek tawh kisaia gen a, gambup a ding leh mi nam adingin gupna thu, hotkhiatna thu in khiatna nei lo banga kihilhna in zong a man lo thuhilhna khat hi thei hi. Gam sung leh gam bupa mawhna leh khialhnate khempeuh pen mi pum khat leh khat bek mawhna leh khialhna pana hong kipan khin kikeuh banga ngaihsut khak theih hi. Ahi zongin Lai Siangtho in mawhna pana kisik dinga a sap mite pen mi khat khat lak ten’ ziau ziau a kisik ding a ci bek hi loin mi nam bup khat, leitung bup in zong mawhna leh a khialhna nei hi ci-in tuate khempeuh zong a kisik dingin leh kikheel dingin deih hi. Mi khat khat pen mawh hi cih zong a man mah hi. (Rom 3:23)


Ahih hangin mawhna inah mi pum khat khialhna leh mawhna bek bang zia a ngaihsun a, a siangtho lo an nek tui dawn, a siangtho lo kimawlna a kipan numei pasal mawhna leh khialhna te bek khialhna leh mawhna sa kha-a mi nam kideidanna, leitunga zawnna ngaunate leh gam sung ki ukna sunga thuman lohnate thudon loh khak pen Khristiante ading a kicing hi lo ding hi. Thuciam Lui sung i et ciangin Pasian in mi pum khat bek gum lo-in a nam buppi a a gupna a huhna leh mi pum khat bek gimna pia lo-a a gam bup nam bup-a gimna a piakna mun tampi om hi. Sodom leh Gomorrah pen a vekun gimna kipia hi. Nineveh khua ah Jonah in thu a hilh lai in mi pum khat bek kisik dingin ci lo-in a khua buppi a kisik dingin ci hi.



Mat. 28:19 sungah Jesuh in mi pum khempeuhte nungzui suak dingin a cihna i muh mah bangin mi pum khat bek hi lo, mi nam in zong thukhenna thuak ding hi ci-in a genna Mat 25:31-46 kimu hi. Tua hi-a mi pum leh gam kikhen thei lo-in mi pum khat kigawmkhawm, kipawlkhawm a om i hi (Rom 13, 1 Pi 2, Ef 5 & 6). Mi pum khat bek nuntakna pen Pasian thu in a gen sak khakna bangin gam sung thu leh nuntakna ziate Khristiante in thudon kul lo ding ngaihsutna leh tuate suk khak leh lawn khak pen a siang lo zaha kihilhna om thei a hih manin dahhuai hi. Hih thu tawh kisai-in Billy Graham in “Jesuh in suahkikna thu khut lang khatah tawi-in a lang khatah tui hai khat tawi dingin hong hilh hi. Na dang khempeuh tawh gam sung haksatna leh thuman lohnate zong i lunghihmawh ding ahi hi. Lungdamna thu pen tangpi tangta nuntakna tawh kisai hi cih thu ka hanciam tawntung hi. Gam sung haksatna thute thudon lo-a om kha Khristian pen dahhuai hi” ci ngei hi.


1967 kuma America Kumpi in “Zawn’na Gal Do Ding” (War on Poverty) cih thu kikupna Washington khuapi-ah a pai lai-in mi tampite in a mawhsakna thu pen Billy Graham in a thuh kikna-ah mi zawngte leh ci mawhte kep ding don ding thu Lai Siangtho sung mun 175-ah om ahih ciangin zawn’na langpan’ dingin Lai Siangtho in hong hilhna lian khat hi ci hi. “Na khut taklamah Lai Siangtho tawi-in na vei lamah leitung thukizakna (newspaper) tawi leteh Pasian nasep zia ding na tel pan ding hi” ci-in gen ngei hi. Pasian thu aipeng noptuamna ding sa i hih manin angsung thei Khristian tampi ki-om kha-in “Kei siangtho peuh leng hih leitung bup gam bup pen a nit hang phamawh sa ke’ng” ci bang pianin mi tampite i nuntak manin i kingaihsut phat ding kul hi.


“Leitung” kici kammal telkhialhna in zong a dahhuai khat hi. Vantung thu leitung thu, Pasian thu deih kisa-a leitung thu leh leitung nuntakna thu khat peuhpeuh nasim lo hiam, a kihhuaia seh khit hiam zong man lo kha ding hi. Leitung nuntakna sunga gamtatna man lote genna in “leitung” cih mah a om manin kitel khial thei hi. Pasian in leitung ita a Tapa hong pai sak zaw tham a hih ngaihsunin, dawimangpa bek i piak bawl tawntung ding hi lo hi. Pasian deihlohna tawh kituak genna leitung leh a deihna tawh kituak genna leitung kammal omnate lim takin Lai Siangtho ah kan ding kisam hi. “Wheaton Declaration of 1966” kici sungah “Lai Siangtho cihna tawh kituak zia lo bang pi-in leitung pan pumpi kituam bawla i om sawmna bangin leitung haksatna leh kisapnate pha takin i sem thei kei hi” ci hi. Leitung a ding ci i hihna tuat pha ni (Mat. 5:13).


Tu huna Pasian thu gupna thu i san cianga i khialhna lian khat in Jesuh Khrih pen mawhna khialhna sung pana hong honkhia thei ciang bekin sangin Kumpi Topa ahihna i sang kei hi. A sia lamin gen leng, Jesuh pen i cihmawhna pan hong hon ding bek-a deiha, a thu zuih ding, a ukna man ding leh thudot ding a sang nuam lo i suak hi. Hong hotkhiatna pen hong uk nop man leh a deihna i zuih theih na’nga a hong honkhia hi zaw hi. Ama’n hong hotkhiat ciangin ama huhna tawh ama deihna zuih theihna thu hong guan hi. Tua pen Kha Siangtho nasepna hi. A tak takin Jesuh pen mi pum khat tung bek ah vaihawmna ana nei hi lo-in leitung leh vantung a ana khempeuh a neipa hi (Mat. 28:18). Na khempeuh ama piansak ahi hi (Joh. 1.3). Kumpi tokhomte, uknate, a sang bel nate leh vangliatna khempeuh zong ama piansak hi a, amahmah in uk hi (Kol. 1:15-20). Tua hi-a gupna deihna pen a kipiangsak nate khempeuh in suahtakna a ngah na’ng ahi hi (Rom 8.19-22). Mihingte pian’thakna ding bek hi lo-in na khempeuh in a thak a suah na’ng thu pen Lungdamna Thu ahi hi (Mang 21:5).


TEDIM, TONZANG , CIKHA LE KHAI KAM BY LIAN TUANG 2020


Tedim, Tonzang, Cikha le Khai Kam

-Innkuan -20192

-Mimal – 131523

-Khua- 221

-Kumpi nasem-3668

-Sumbuk sai 692

-Poverty rate 58% (2017 Survey, UNDP, World Bank )

-Antang, ci, sathau,be, aksa, ngasa…, nek le dawn banah nisim vanzat khempeuh kawlpi kibulphuh hi.

-March 23 a kipan nasep maban khempeuh khawl in nuntak kizong thei nawnlo hi.

-Sum le pai muhna nasep silbawl a lem loh hangin Mipi le mipi kihuh in, kipawlna, biakna, mimal hanciamna le kumpi panpihnate tawh tu ciangciang etlawm takin kipaipai liamliam hi.

-Ahi zongin huhna panpihna tuamtuamte bei toto ta a, buhcim tui zilzel in a huan, bal bek an in a nei innkuan 150 val bang kipha kik leuleu ta hi.( ZCRC konlawh data )

-Myanmar gam dinmun ah Virus vai tawm ong dai pian dan in kingaihsun hi. Tu ta a bat leh mai nipi khit lam ciangin tawmtawm kipusuak thei zaw deuh ding cih kumpite gelna ahi hi.

-Nek le dawn vai pen kumpi lam pan zong kigel sam dinga, ahi zongin a beisa bang mah in a tawm pen kha 6 kha ciang bang khat le khat I ki et loh phamawh lai hamtang ding tawh akibang hi. Tua hi keileh virus sangin gilkial dangtakna tawh ut loh thute, deihloh thute I sin kha zaw sop diam cih khat patauhhuai hi. Tua bang dinmun I tun lohna dingin I hih theihna tek panin ma kipang ciat hi.

- Virus vai ah nakpi takin a kipiakhia siavuan siamahte, kumpi nasemte, kipawlna tuamtuamte thupi sa in zahtakna I pia hi. Tua banah mipih sapihte itna veina lianpi tawh neihsa sum le pai apiakhia ziahziahte hampha sa in zahtakhuai pahtakhuai mahmah I sa hi. Van le na tampi a piakhiate tungah zong genzawh loh in I lung a dam hi.

-Saizang khuate in amau nek tang ding khen veuveu in Kaptel khuate a huh bangin I kipanpihna I kilainatnate I muh ciangin I khuasik mul tho in I khasiat suak hi. Ong nehno sak mahmah a, ahi zongin tua thu mah in nakpi takin ong khamuang sak mahmah hi.

-Virus hangin I tawlngak hun inn I om hun sungin I innkuan, i gam I lei I minam ading a kisam taktak thute bang taktak hiam cih I lung ngaingai dinga, kithutuak diamdiamna tawh COVID-19 i kantan zawh ciangin, I ngaihsut thak le I muh thak thu hoihte siksak in manlang takin kalsuan to pah ding hi hang.


SHARED BY>>>>Lian Tuang

TULSA AH LAI SIANGTHO SANG ( FEBC ) HON PAWI KI BAWL 2020

Tulsa a om Far East Mission Pawlpi in March 15th, 2020 ni-in 
 Lai Siangtho sang:FEBC ( Far East Bible College )
 hon pawi cidam in bawl thei uh hi. 
Far East Bible College 
|Zungkha|Kikhel|Nungzui|Pantah|Teci|Makai\
"Pasian' kammal ah zungthuk kha in, nuntakna ki 
Lamdang, khazih lim leh mel sun suahsak na 
Ding leh Kha Siangtho letsong te tawh muibun 
tak in teci pang aa, Pasian' gam a kek makai hoih 
suahsak na dingin pantah ding "

Kizop Nang
Phone:918-209-5060
E-mail:febc2020@gmail.com
Website:femctulsa.com/college 
Address: 9222, S Harvard Ave, 
                 Tulsa, OK 74137 
                          USA 

Lemat Kipia Ding
Certificate||Diploma 
Sin khat teh $ 50 bek hi ding hi. 
A thu kicing in theinuam ta ding>>>VIDEO MEK IN

Sangkah Hungeelna 
Group 1: Sanghuang 
Nipi khuavak leh Ni Nihni 
7:00pm - 9:00pm 

Group 2: Sanghuang 
Nipi Khuavak & Ni Ngani 
9:00am - 11:00am

Group 3: Sanghuang 
Sani ni 
1:00pm - 3:00pm
3:00 pm - 5:00pm 

Online : zoom 

The Faculty 
Rev.Dr.Chin Khaw Kham 
Rev.Dr.Chin Khua Khai 
Rev.Dr.Lian Sian Mung
Rev.Dr.John Thang Hum 
Rev.Dr.Dim Lun Zam 
Rev.Zam Sian Piang
Rev.Thang San Mung 
Rev.Dr.Thang Deih Lian - Visiting Professor 
Rev.Vungh Khan Thawn ( Ph.D Cand ) - Visiting Professor 



































US TUNGSA ZOMI TE NGAIHSUT DING - PU KHUPKHAN THANG TAITHUL

US tungsa Zomi te, ih nuntak zia, ih khuasak zia tawh kizui in, ih ngaihsut kak, ih khinkhaii thei ding thu pawlkhat kong at hi. Nang ngaihsut natawh a kituah kei leh zong hong ngaidam in.

Democrat Party leh Republic Party

Democrat Party leh Republic Party, Zomi te tawh kizawitawn dinmun (Contextual Perspective) pan kei mimal muhdan hong pulak ka hihi.

Diversity Visa (DV) meepauk te simlo USA gam tung ei Zomi khempeuh te in, Galtai/ gambel/ Biakna paulam nasem (Refugee / Political or Religious Asylum/ Religious worker ngahte) vive ihi hi. Tua ahih ciangin hih Political Party nih te lak ah kua party hang in ei galtai/ gambel/ Biakna paulam nasem te in, hamphat lawh, nahlawh peeklawh zaw ih hiam? cih ngaihsut huai mahmah ta hi. A huampi in en leng….

Democrat Party te liberal zaw hi. (Liberal Democrat) Liberal (Adj) A khiatna: 1. Cingh tak (Itsitlo) leh kicing tak in pia hi. (Given generously and bountifully) 2. Kol, kigaklo (Loose, not strict) 3. Mituamtuamte leh a ngaihsutna te zahtaksak/ thusimsak (Respectful of different people and idea) 4. Mipi suaktak nading atawsawn nai-ngan-ye muhna nei (Having political views that favor civil liberties)

Republican Party te conservative zaw hi, Conservative (Adj.) A khiatna 1. Hunzui a kikhelna te langpanna leksak zaw hi. (Tending to oppose change) 2. Ngeinalui manphatna te pakta zaw. (Favoring tradition value) 3. Aluangkheng kikhelna or kipuahkikna deihlo uhhi. (Opposed radical changes or innovation.)

Kei mimal in, Zomi te ngeina, dan, khuasakdan, biakna… (Culture, tradition, religion etc.) bangah a conservative mahmah khat ka hihi. Ahi zong in, USA gam tung zomi te in, hih Democrat Party leh Republic Party te zaitak (Broad minded) a ih et ding ka deih hi.

I. Peemta (Immigrant Visa)
Tuma kum 30 val khawng a kipan, Third World Countries te lapto na dingin, US kumpi in, US gam ah lal (Migrate) theih nading Diversity Visa (DV) program hong bawlkhia uh hi.  Kum sim in, mi a-ut khempeuh deidan na omlo in siau sak aa, Computer mee sawk sak in, mimal 50,000 taa, kum 50 sung Visa pia ding ci-uh hi.  Eimi sung pan Alex Ai Mung bang mee pauk masa pen hikha ding aa, a uu anau tampi in US tun lawh hi. Republican te’n tua program thapia loin, Donald Thrump President hong suah ciangin phiat sawmsawm ta hi.

II. Galtai leh Gambeel (Refugee and Asylum)
1. Democrat Party in, USA gam ah galtai (Refugee), kum sim in mimal tampi lak ding thapia hi. President Obama a khawl maa deuh in, galtai mimal 70,000 lak ding letmat thuh hi. USA ah Gambel (Asylum) zong olno tak in, phalna pia hi. Republican Party in, USA gam ah, galtai (Refugee) kumsim in mimal tawmkha bek lak ding thapia uh hi. President Thrump hun in, mimal 30,000 in khiamsuk hi. USA gamsungah gambel (Asylum) te zong ngat sak semsem hi. Tuate dal nading USA leh Mexico gamgi ah kahpasik kawm (Steel Wall) lam sawmsawm uhhi.

III. Democrat Party in, galtai aa, USA gamtungsa te ii zi leh ta, nu leh pa, sanggam u leh nau te sap thei nading vaihawm sak hi/ thapia hi. Innkuan ki kaihkhop kikna (Family reunion) ci uhhi. Citizen na suah khit ciang vua, inn lam ciah in, zi vala ziau aa, USA ah na saptheih na uh pen hih thu hang hipah hi.
Republican Party in, galtai aa, USA gamtungsa te ii zi leh ta, nu leh pa te, sanggam u leh nau te, sapthei nading panpih/ thapia nuamlo uh hi. Sikkhau bang a kizomdetdat aa, lalna (Chain migration) ci uh hi.

IV. Democrat Party te-in, mivom mipuang te lam pang in, mihing hamphatna (Human right) mipi thuneihna (Civil right) thupi ngaihsut hi.
Republican Party te-in, mivom mipuang te khuallo in, Mikang tebek thupit’sakna (White Supremacy) thupi sak uhhi. Ku Klux Klan (K.K.K.) kici puankaang tualpi silh in. Sakhi lukum bang a kibawl puankaang tawh a lu pan a liangko ciang tuamcip, a mit bek a vangsak, mikaang bek a ultungsak te, a kilangtang in tha pialo bek aa, khambawl lualo hi.

V. Democrat Party te in, kumpi huhna (Government Benefit; Medicaid, Food Stamp, SNAP) tawh anungta mizawng 40 % te khual hi.
Republican Party te in, mihau 1% tebek khual hi. Medicaid, Food Stamp, SNAP kumpi huh piak na te, kinlo hi. Foodstamp bang khiap theihna ding sasi zon hi. Kha 6 sim, income change zaksa/ renew ding deih hi. Tuma kum 10 val lai pawl in, Republican te Election Tea Party Campaign sung, recess hun in, President Bush in, a micro-phone khak ding mangngilh in, “Government Benefit; Medicate, Foodstamp, SNAP, tawh anungta, mizawng 40% te ngaihsut kullo hi.” a cih kizakhia thaang kha hi. Ei Zomi te ih vek phial-in, tua 40% sungah apaa te ih hihi.

VI. Thau tawi khaamna (Gun control)
Democrat party te in, mi khat peuh (Lungsim maan/ maanlo) tungah, mitampi aphial kapthei/ a thatthei, Automatic Assault Rifle, thau tuamtuam te zuak ding phallo hi. President Obama hunlai in, thau lei ding te back ground history check phot ding, tua khit ciang bek in thau leisak thei pan ding cih thukhun bawl sawm hi. Bawl zolo hi.
Republican Party te in, tua thau zuak te, mihau te, National Rifle Association (NRA) tung pan in sum tampi huhna a party a’ding ngah thei aa, thau zuak ding khaamlo hi.
Nisim phial in, school, college/ university, church, mall te ah, tua automatic rifle te zangh in mi ki kaplum ziahziah hi. Tu’n ei zomi te tung hong tung taktak ta hi.  Nang bang cih ngaihsut?   

VII. Ngeina vai; Paa leh Paa, Nu leh Nu thukip tawh kitten theihna. (Cultural issue; Gay Marriage, Same Sex legal Marriage)
Paa leh paa, nu leh nu omkhopna, Pasian in deihlo bekthamlo in, Laisiangtho sungah, suangtawh denlup ding ahihi. Kei mimal in zong lipkhap in, ka deih kei hi. Ahizong in, amaute pasal leh numei bangin kingai mahmah in, pasal in numei lunggulhlo, numei in pasal lunggulh vet lo-in, neih kibang amau tegel mah ki lunggulh zaw mawk uhhi. Pasian theihlo aa piang khat beek aom kei hi. Mihing hamphatna (Human right) lampan en leng, amau zong nang leh kei mah bangin deihtel theihna hamphatna (Freedom of choice) nei uhhi. A mau tegel innkuan khat bang aa, aom khop thei nading thukip (Legistimacy) khat om ngeingei kul ahihi. Nang bang ci ngaihsut na hiam?
Gtn in, khatbek naneih naa tapa or naa tanu, amah tawh nei kibang mi khat tawh ki khen zolo in, hong kikhen teitei leh ka pumpi ka kithat zaw ding hi, (Suicide) hong cih leh bang na cih ngaihsut tam?

VIII. Nuntak khuasak vai; Gilsung aom nau thahna (Social issue; Abortion).
Gilsung aom nau thahna (Abortion) pen Pasian in deihlo hi. Liasiangtho in zong phallo hi. Kei mimal inzong ka deihkei hi. Pasal ii bawtui (Sperm) leh numei tuii (Egg) te naubu sungah a kigawm khit nipi 3 ciangin, mihing ding in hong kipantoto ta hi. A hizong in numei pawlkhat te in nau a haih hangin, pawlkhat te in, haih vetlo, agai lam theivetlo uhhi. Kha 3 ciangin a thei panpan zong om hi. Tua hun ciangin tua numei in, asung aa om naungek mihing a hong piankhiat ding deih kei leh bang cih ding a hiam? Deihlo pipi in, mihing in, piangsak phot zawzen in, nau asuah khitteh ek nusiat in nusia zaw ding maw, a hih kei leh that sim zaw ding maw? Ahihkei leh mimel lim a puapan nau, phiat (Abortion) zaw ding maw? Tua pen nau paainu khensat theihna thuneihna, deih tel theihna (Right, Freedom of Choice) a hihi. Reproductive Rights, Abortion rights.
Gtn in, khat bek na’neih, na tanu it mahmah, zanlam nasepna pan hong ciah ciangin, zatui zangh/ zukhamkham a man’zong a theih ngeilo mikhat in, na buan hi. A buanpa kitheilo hi. Na tanu in zong theilo hi. Na tanu inzong agai pah ding kisaalo ban ah, maizuumlua a’ hih man’in, anu apa a kipan kuamah gen ngamlo hi. Nau lah haihlo in, aom noplo na lah bangmah omlo aa, a naupaai lam zong theilo hi. A hizong in, kha 3 khitteh nau apaai lam hong thei ta hi. Tua hunteh na tanu in, bangcih sawm.?, nang e leh bangcih sawm.?. Democrat te thu vai hawmna bang in, ta-za-wan tak in, phiatsak zaw ding maw? A hihkeileh Republican thuvai hawmna zui in, deihlo pipi in, nau mihing in suak khiasak zaw ding maw? Nang ngaihsut khetsat ding ahihi.

VIII. Pasian upna (Faith).
Pasian upna (Faith) pen atehna piiciang (Ruler), tawikhaii (Balance) omlo hi. Amaa kamtawh agen bangbang hilel hi. A hizongin, Laisiangtho in, “Kha tawh a om lo pumpi a si a hih mah bangin, gamtatna hoih om lo upna in a si hi. For as the body without the spirit is dead, so faith without works is dead also” cih piiciang/ tawikhaii tawh nateh hi. Mihing khat pen Pasian um/ umlo cih ih gen thei nading a gamtatna pha/ phalo et ding bek ahihi.  Ei Zomi te pawlkhat in, Democrat te Pasian umlo te ci hi. Tua bekthamlo, ih Tapidaw Sia (Christian Pastor) pawl khat te in, pawlpimi numei naupang tungah, Democrat te Pasian umlo te; paa leh paa nuu leh nuu neih kibang kiteng sak te (Gay Marriage, same sex marriage), gilsung aa om nauthat te (Abortion) ci in, upkhialhna, ngaigsutna hoihlo (Bad ideology) hilh uhhi. Hoihlo hi. Tua bang ahilh ih sia te e leh, a’mau upna, a’ tung aa, laisiangtho, piiciang/ tawikhaii tawh ihteh sak ngei hiam? A gamtatna uh ih ensak ngei hiam?
Democrat party sungah Pasian thu umlo tampi aom mah bangin Pasian thu um mahmah tampi zong om hi. Tua mah bangin, Republican party sungah Pasian thu um mahmah tampi a om mah bangin, Pasian thu umlo tampi om hi. Kam bek tawh Pasian ka um hi ci aa, kam bektawh a’ awnawn te Pasian um te hi cihtheina om tuanlo hi.
Tua hih ciangin, Zomi te aw hih Democrat Party leh Republican Party te tawh kisaii thu/ vai lai ih post nate, ih kampau thugen nate ah kidawm zaw leng hoihzaw ding in ka um hi. Na deih zawkzawk party, mee na piak lel ding hi. Mee pia thei ding citizen na hileh cih na hi.


Khupkhan Thang Taithul.
Norman, Oklahoma
December 15, 2019.